Eski Türklerde Yemin

Aşağıdaki vesikalar, dedelerimizin ne şekilde and içtiklerini anlatmaktadır.

           Her millette yemin mukaddes bir şey üzerine yapılır. Eski Türkler de tabi aynı şekilde hareket etmişlerdir. Türk dilinde yemin etmek manası olarak kullanılan and içmek sözünden de anlaşılacağı gibi yemin, bir şeyin içilişi ile olurdu. Bu husustaki tarihi vesikaları incelersek Türklerin ne suretle ve neyi içerek yemin ettiklerini anlarız.

           Milattan önce 40 senesinde Hun hükümdarı Ho-han-şa Çin sefirleriyle bir muahede akdettiği vakit bir dağ tepesinde beyaz bir at kesmişler ve kanına şarap karıştırarak dostluk akdeylemişlerdir. Eski Yunan tarihçisi Herodotos, İskit Türklerinden bahsederken şu izahatı vermektedir: ‘’Muhade aktedecekleri zaman büyük bir çömleğe şarap boşaltırlar ve bıçak ile kendilerini yaralıyarak kanlarını bu şaraba akıtırlardı. Daha sonra bu kanlı şaraba silahlarıyla yani kılıçlarını, ok uçlarını batırırlar, bundan sonra da dua ederler yahut böyle bir zamanda söylenmesi adet olan sözleri söylerler, en sonunda da bu kanlı şarabı içerlerdi’’.

          Müdafa aleti yapmaya yarayan demir eski Türklerce mukaddes sayıldığından bundan yapılan kılıç üzerine yemin etmek de bütün Türklerce umumi bir surette adet olmuştur. Kaşgarlı Mahmut, lugatının demir maddesinde şu satırları yazmaktadır: ‘’Kırgız, Yabaku, Kıfçak ve daha başkaları bir insana karşı yemin verdikleri yahut ondan and aldıkları zaman, demire tazim ettikleri için, kılıcı kınından çıkarırlar, onun önüne koyarlar ve: Bu gök girsün, kızıl çıksun, yani sözümde durmazsam, ahdimi bozarsam bu demir vücuduma girsin, kızıl olarak yani kanlı bir surette çıksın, derlerdi. Kan ile çıkmak demek kılıç ile katledilmek, demir tarafından intikam alınmış olmak demektir’’.

           İşte bu vesika da bize Türklerde nasıl ve ne üzerine yemin edildiğini açık bir surette anlatmaktadır. Tarih, dil bilgisi ve edebiyat tarihi bakımından son derece mühim olan Dede Korkut  kitabında yemin suretini de bulmaktayız. Bu kitabın üçüncü hikayesinde, bir kalede hapsedilmiş olan Türk yiğidi Bamsı Böyrük kendisinden teminat isteyen kıza karşı şu suretle yemin etmektedir: ‘’Kılıcıma toğranayın, ohuma sançılayın, yer gibi kertileyin, toprak gibi savrulayın; sağlıyla varacak olursam, Oğuza gelüp seni helalığa almazsam…’’

           Gene aynı kaynakta daha açık bir yemin sureti vardır: ‘’Kılıcın çıkardı, yeri çaldı; eyitti kim: Yer gibi kertileyin, toprak gibi savrulayın, kılıcıma toğranayın, okuma sançılayın, oğlum toğmasun, torağa on güne varmasun, beğ babamın kadın anamın yüzin görmeden bu gerdeğe girersem…’’